خرید بک لینک
مديريت مصرف انرژي در بخش بهداشت و درمان
مصرف سرانه حامل هاي انرژي در ايران 4 تا 5 برابر کشورهاي پيشرفته است

مصرف سرانه حامل هاي انرژي در ايران 4 تا 5 برابر کشورهاي پيشرفته است. از طرف ديگر شدت مصرف انرژي در تمامي بخش هاي کشور بالاست و اين به معناي پايين بودن کارايي انرژي در ايران مي باشد

ميزگرد مديريت مصرف انرژي در بخش بهداشت ودرمان با حضوردکتر محمد رضا واعظ مهدويدکتراي فيزيولوژي انساني – استاد دانشگاه شاهد – رئيس انجمن علمي اقتصاد بهداشت ايران و رئيس کنفرانسدکتر علي محمد احمدي دکتراي اقتصاد – رئيس پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربيت مدرس – سردبير فصلنامه علمي تخصصي اقتصاد سلامت ايراندکتر مسعود ابوالحلاج فوق ليسانس حسابداري و دکتراي مديريت بهداشت و درمان - مدير کل منابع مالي و بودجه برنامه اي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي دکتر منصور جديديدکتراي مهندسي برق – استاديار دانشگاه شهيد رجايي – دبير محور مديريت انرژي کنفرانس دکتر جهان آرا ممي خانيدکتراي مديريت بهداشت و درمان – مديرعامل شرکت بهين پويان هوتن – مدير کنفرانسوبا اجراي دکتر شهرام توفيقي دکتراي مديريت بهداشت و درمان – مرکز تحقيقات مديريت سلامت دانشگاه علوم پزشکي بقيه الله – دبير انجمن اقتصاد بهداشت ايران – هماهنگ کننده کنفرانسدر پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربيت مدرس بر گزار شد.اين گزارش به صورت پرسش و پاسخ تنظيم شده است :آقاي دکتر احمدي، لطفا براي شروع به طور کلي وضعيت مصرف انرژي در کشور را شرح داده و چالش هاي مهم را بيان نماييد.دکتر احمدي: سوخت هاي پايه فسيلي که کشور ما از نعمت وفور آن بهره مند است، دو ويژگي قابل توجه دارند، از يک طرف تا کنون براي مصرف کننده ايراني ارزان بوده و به همين دليل در مصرف آن مراعات اصول صرفه و پرهيز از اسراف انجام نمي گردد، به بيان ديگر توليد و مصرف آن مديريت نمي شود. از طرف ديگر آلاينده محيط زيست هستند. با وجود اثبات آلايندگي آن، ارزان بودن و بومي بودن و قابل دسترس بودن آن، ما را از انديشيدن به منابع انرژي جايگزين دور نگه مي داشت. به همين دليل مصرف سرانه حامل هاي انرژي در ايران 4 تا 5 برابر کشورهاي پيشرفته است. از طرف ديگر شدت مصرف انرژي در تمامي بخش هاي کشور بالاست و اين به معناي پايين بودن کارايي انرژي در ايران مي باشد.مبحث ديگر موضوع مديريت مصرف انرژي ترکيب انرژي است. در حال حاضر بيش از 80 درصد حامل هاي مصرف شده در ايران سوخت پايه فسيلي است. بايد در سبد مصرف انرژي از انواع انرژي بخصوص انرژي هاي پاک مانند هسته اي، خورشيدي و گاز استفاده شود، عليرغم ظرفيت بالاي بسياري از مناطق کشور، سرعت به کار گيري آن بسيار پايين است. حتي در نيروگاه هاي توليد برق نيز به اندازه کافي از گاز استفاده نمي شود. اين اميد وجود دارد که هدفمند سازي باعث شود در تمامي بخش هاي کشور منجمله بخش سلامت، به الگوي مصرف مناسبي دست پيدا کنيم تا اتلاف کمتر شود، شدت انرژي مصرفي به حد اعتدال برسد ودر نتيجه هزينه آن کاهش يابد. آقاي دکتر جديدي، وضعيت شاخص هاي مصرف حامل هاي انرژي در کشور به طور مطلق و در مقايسه با کشورهاي ديگر چگونه است. در بخش هاي اجتماعي بخصوص بهداشت از کدام حامل انرژي چه مقدار استفاده مي شود و ترکيب مصرف انرژي در کشور به چه شکل مي باشد؟دکتر جديدي: طبق آخرين آمار ارايه شده ،مصرف انرژي بخش خانگي و عمومي (بيمارستانها و مراکز درماني جزء اين گروه هستند)در سال 1387 بالغ بر 410 ميليون بشکه معادل نفت خام يعني معادل 35% مصرف انرژي نهايي کشور(بزرگترين مصرف کننده) بوده است.از طرف ديگر طبق مطالعات انجام پذيرفته در کشور پتانسيل کاهش مصرف انرژي بين 40 تا 50 درصد برآورد شده است که با يک محاسبه ساده ميتوان دريافت که ارزش مالي اين ميزان کاهش ساليانه 10 ميليارد دلار خواهد بود. آمارها نشان مي دهد که شدت مصرف انرژي کشور ايران تقريباًٌٍََ" "15" برابر ژاپن ، بيش از "2" برابر چين و نيز "5/2" برابر متوسط جهاني است که متاسفانه آمار بسيار تکان دهنده اي است و باعث ايجاد يک وضعيت نگران کننده در کشور شده است.متاسفانه آمار و اطلاعات دقيقي در ارتباط با مصرف انرژي در بيمارستان ها وجود ندارد ولي مطالعات موردي نشان ميدهد که شاخص مصرف سوخت هاي فسيلي قبل از بهينه سازي 3000 Mj/m2 و بعد از بهينه سازي 1800 Mj/m2 و همچنين شاخص مصرف برق قبل از بهينه سازي 130 kWh/m2 وبعد از بهينه سازي 100 kWh/m2 گزارش شده است که پتانسيل صرفه جويي بيش از 20 % مي باشد. آقاي دکتر ابوالحلاج، با توجه به گستردگي بخش سلامت، آيا اساسا مصرف انرژي در بخش بهداشت و درمان کشور آنقدر هست که موجب نگراني شود؟ آيا کاهش مصرف انرژي در بيمارستان ها و مراکز بهداشتي و درماني مي تواند تاثير قابل توجه در هزينه هاي بيمارستان ها شود؟دکتر ابوالحلاج: در کشور نزديک به 120 هزار تخت بيمارستاني و نزديک به 1000 بيمارستان (دولتي و خصوصي) وجود دارد، حدود 18000 خانه بهداشت و حدود 2600 مراکز بهداشت و هزارها مرکز بهداشتي و درماني ديگر سرپايي و تشخيصي مانند داروخانه و درمانگاه و دندانپزشکي وراديولوژي وجود دارد، به همين دليل است که در اين بخش مصرف حامل هاي بخصوص برق بالاست. در شبکه اورژانس کشور صدها آمبولانس وجود دارند که بنزين مصرف مي کنند. در مطالعه اي در وزارت بهداشت نشان داده شد که نزديک به 10 درصد از سبد هزينه جاري بيمارستان ها صرف خريد حامل هاي انرژي مي شود. پس افزايش اين حامل ها مي تواند تاثير قابل توجهي در هزينه هاي بيمارستان ها و بخش سلامت داشته باشد. در يک بررسي ديگر افزايش قيمت بنزين از ليتري 100 تومان به ليتري 400 تومان موجب حدود 20 ميليارد تومان افزايش هزينه شد. بررسي هاي اوليه حاکي از آن است که افزايش قيمت حامل هاي انرژي مي تواند تا 700 ميليارد تومان بار هزينه مراکز بهداشتي و درماني دولتي کشور را بالا ببرد. بر حسب دستور مقام عالي وزارت مقرر شد همين مطالعه براي بخش خصوصي هم انجام شود که متاسفانه هنوز اين بخش اطلاعات لازم را به ما نداده است. البته در حال حاضر افزايش هزينه با اين شدت احتمالا رخ نخواهد داد، چون دولت در صدد کمک به صنايع و بخش سلامت است و يا تمهيداتي براي افزايش تعرفه هاي بيمارستاني خواهد داشت. اما به هر حال همين محاسبه هشدار مي دهد که وزارت بهداشت و مراکز بهداشتي و درماني اعم از دولتي و خصوصي بايد به طور جدي مديريت مصرف و هزينه هاي انرژي را در دستور کار خود قرار دهند.  آقاي دکتر واعظ مهدوي، با توجه اهميت بخش انرژي در بالابردن هزينه هاي بيمارستان و در نتيجه افزايش قيمت تمام شده خدمات سلامت، حذف يارانه هاي انرژي چه آثاري در تعرفه هاي بهداشت و درمان و نيز چه پيامدهايي در دسترسي به خدمات و عدالت در تامين سلامت خواهد داشت؟دکتر واعظ مهدوي: به نظر مي رسد هدفمند سازي يارانه ها که حقيقتا يک ضرورت انکار ناپذير در سالم سازي و پويا سازي اقتصاد ايران محسوب مي شود، پيامدهاي دشواري در کوتاه مدت (براي بخش خصوصي) و در ميان مدت (براي بخش دولتي) داشته باشد، ولي به هر حال براي مصرف کننده از همان ابتدا آثاري مي گذارد. همواره دو موضوع در اقتصاد سلامت از نظر بين المللي مورد توجه بوده است: يکي سهم دولت ها در هزينه هاي سلامت و ديگري سهم بخش سلامت از توليد ناخالص داخلي. که رقم سهم دولت در ايران حدود 7 تا 9 در صد برآورد شده است و رقم سهم بخش سلامت نيز حدود 6/5 تا 6 اعلام گشته است. هر دوي اين رقم ها نسبت به کشورهاي پيشرفته کمتر است. دولت بخصوص پس از استقرار هدفمند سازي يارانه ها، بايد سهم خود را در بخش سلامت بالا ببرد و به صورت هدفمند افراد کم درآمد را تحت پوشش بيمه سلامت قرار دهد، بايد تلاش شود سرمايه گذاري در بخش سلامت چه توسط دولت و چه توسط. بخش خصوصي افزايش يابد در غير اين صورت افزايش هاي مستقيم و غير مستقيمي که در هزينه هاي مراکز بهداشتي و درماني رخ خواهد داد، فشار بر خريداران خدمات سلامت را بالا خواهد برد. از طرف ديگر بايد هشيار بود که افزايش سرمايه گذاري بدون مديريت هزينه ها، مي تواند آثار و پيامدهاي ناگوارتري را به صورت بالا رفتن اتلاف ها دنبال داشته باشد، و سيستم سلامت عليرغم هزينه کرد زياد، بسيار غيراثربخش و ناکارا کار کند. از طرف ديگر در حال حاضر در کشور مکانيسم تعيين تعرفه به نحوي نيست که بتواند رفتار مصرف کننده و ارائه دهنده را به سمت کارايي و اثربخشي هدايت کند، به همين دليل نمي تواند به سرعت بالا برود، در نتيجه سرعت بالا رفتن هزينه هاي بخش سلامت بيشتر از سرعت بالا رفتن تعرفه خواهد بود، که در بخش خصوصي در کوتاه مدت آثار خود را به صورت بالا رفتن پرداخت از جيب مردم نشان خواهد داد. در ميان مدت نيز همين آثار در بخش دولتي رخ خواهد داد، و دفترچه هاي بيمه کارايي خود را ازدست خواهند داد. همه اين عوامل باعث بالا رفتن هزينه هاي کمر شکن شده و نرخ سقوط به زير خط فقر از حدود 5/2 تا 3 که الان وجود دارد بالاتر خواهد رفت. به دنبال آن محروم شدن عده اي مردم از دسترسي به خدمات بهداشتي و درماني مي تواند رخ دهد.  آقاي دکتر احمدي، در شرايطي که جناب آقاي دکتر واعظ مطرح نمودند به نظر مي رسد بايد در ساختار و روش ها و رفتار هاي مديران در بهداشت و درمان تحولاتي صورت گيرد، از ديدگاه اقتصادي چه تغييراتي را پيشنهاد مي نماييد؟ دکتر احمدي: مسلما تغيير درساختار در بهداشت ودرمان همانند تغييري که در بخش صنعت رخ داد بايد انجام شود. مديران و اقتصاد دانان مراکز سلامت بايد تلاش کنند تا تابع توليد در بيمارستان ها را سازماندهي کنند. مهندسي توليد خدمات بيمارستاني بايد انجام شود. بسته خدماتي که توليد مي شود بايد با ديدگاه اقتصادي طراحي شود. بايد در هر توليدي نهاده هاي توليد با کمترين هزينه تهيه شوند که سهم انرژي در آن تحت کنترل قرار بگيرد. شدت انرژي در بيمارستان ها بايد تعديل شود، اگر چه شدت انرژي در تمامي بخش هاي کشور بسيار بالاست. به همين دليل برقراري سمتي در مراکز سلامت تحت عنوان سوپروايزر انرژي که مسئول مديريت کردن مصرف انرژي باشد، مي تواند متولي اي براي اين امر مهم و پر هزينه تعيين کند. سوپروايزر انرژي مسئول انجام مميزي انرژي در مرکز، پيدا کردن محل هاي پرت انرژي، انديشيدن در مورد راه هاي جايگزين براي توليد انرژي در بيمارستان، مانند نيروگاه هاي کوچکي که وزارت نيرو هم کمک مي کند تا دربيمارستان هاي بزرگ راه اندازي شود تا علاوه بر تامين برق بيمارستان ، مازاد برق را نيز به شبکه سراسري برق کشور بفروشد. اصلاح ترکيب انرژي در مراکز سلامت نيز بايد توسط سوپروايزر انرژي پيگيري شود. سوپروايزر انرژي بايد راه هاي مديرت مصرف مانند استفاده از لامپ هاي کم مصرف و يا سيستم روشنايي هوشمند را در مرکز به کار بگيرد. نکته مهم ديگر استفاده از انرژي هاي تجديد پذير و پاک است، مانند انرژي هسته اي، انرژي خورشيدي، و استفاده از گاز، که علاوه کاهش هزينه هاي انرژي، آثار سوء زيست محيطي نيز ندارد.  خانم دکتر ممي خاني، شما نقش بيمه ها و نظام ارجاع و پزشکي خانواده را در اين مورد چگونه ارزيابي مي کنيد و چه پيشنهادهايي داريد؟ دکتر ممي خاني: هزينه هاي انرژي در ايران تا 10 درصد هزينه هاي جاري برآورد شده، در برخي کشورها اين رقم تا 30 در صد هم رسيده بود. اما آن کشورها با درنظر گرفتن اين که در بيمارستان ها قابل مديريت ترين هزينه ، هزينه انرژي است مي طلبد که کار شود، روي دو جنبه کار کردند يکي استفاده از انرژي هاي جايگزين همان طور که آقاي دکتر احمدي بيان کردند، و ديگري بازنگري اساسي در مکانيسم هاي پرداخت در بخش سلامت، و تامين مالي نظام سلامت. بازنگري اساسي در ساختار و وظايف سازمان هاي بيمه گر، به نحوي که بيمه ها بايد با رويکردي بنگاهي و با ابزاري علمي و تخصصي، به بسته هاي خدمات درماني به عنوان خريد استراتژيک نگاه کنند. بيمارستان ها هم بايد با به ارائه خدمات به سازمان بيمه گر با رويکرد فروش استراتژيک نگاه کنند. بيمه بايد روي بخش پيشگيري سرمايه گذاري کند و نحوه عقد قرارداد با پزشکان و موسسات را با در نظر گرفتن همزمان مکانيسم هاي مديريت کيفيت و مديريت هزينه تنظيم نمايد. سازمان هاي بيمه گر سلامت نقش بسيار قدرتمندي در کنترل هزينه ها و نيز کنترل کيفيت مي توانند داشته باشند. به نظر من سازمان هاي بيمه مازاد هزينه و بيمه تکميلي، بايد متعدد و تا حد امکان خصوصي و باشند. رقابت در بخش سلامت به نحوي که متضمن کيفيت و نيز متضمن هزينه قابل تحمل باشد، زمان رخ مي دهد که بيمه ها قدرت رقابت داشته باشند، بيمه ها بايد به عنوان وکيل بيمار در تدوين بسته هاي خدمات درماني با لحاظ کردن ارزش کيفي و تخصصي ارزش اقتصادي متناسب با هزينه هاي کل کشور داشته باشند، بيمه هاي سلامت مي توانند در حوزه بيمه تکميلي و بيمه مازاد هزينه به صورت استاني، يا حرفه اي راه اندازي شوند. اما اگر نتوان اين شرايط را فراهم آورد، الگوي تک پرداختگر شايد راه مناسبي در شرايط فعلي باشد، اين رويه در کنار قانون منع فعاليت کارمندان دولت منجمله پزشکان در بخشي غير دولتي ، مي تواند تا حد زيادي به مديريت کيفيت، کاهش تقاضال القايي و کاهش هزينه هاي سلامت کمک کند. فراموش نکنيم حد اقل 10 در صد هزينه هاي بيمارستاني هزينه هاي انرژي هستند بنا براين مي توان دراين حوزه مداخله هوشمندانه انجام داد و "کنترل هزينه بي دردي" را در نظام سلامت اجرا کرد. نظام ارجاع و پزشکي خانواده که به حق به عنوان تنها استراتژي وزارت بهداشت انتخاب شده و اجرا مي شود، در صورتي که ساير ملزومات قانوني و حقوقي و بيمه اي و ساختار هاي حمايتگرانه آن اجرا شود مي تواند به مديريت هزينه همراه با مديريت کيفيت کمک بسيار زيادي بکند.  آقاي دکتر جديدي، از نظر فني و روش ها چه پيشنهادهايي براي کاهش مصرف انرژي و نيز کاهش هزينه هاي انرژي در بيمارستان ها و مراکز بهداشتي و درماني داريد؟ دکتر جديدي:با توجه به حساسيت موجود در بيمارستانها، مي توان مشکلات تأمين انرژي در بيمارستانها را به 4 بخش تقسيم کرد: يک، راندمان پايين توليد برق در کشور: اين مشکل که مسأله ملي محسوب مي شود و بدان معناست که با توجه به راندمان پايين توليد برق در کشور (بين 33% تا 36%) بخش اعظم سرمايه ملي همواره تلف مي گردد. 2، عدم پايداري و امنيت در تأمين برق: به علت مشکلات موجود در توليد و توزيع برق نمي توان از تأمين مداوم برق مطمئن بود. اين مشکل در بيمارستانها و مراکز درماني تأثير منفي بسيار بالايي خواهد داشت. سه، ژنراتورهاي اضطراري: در بسياري از بيمارستانها از ژنراتورهاي اضطراي که غالباً با سوخت گازوييل کار مي کنند جهت تأمين برق در مواقع اضطراري استفاده مي شود. اين ژنراتورها علاوه بر راندمان پايين و انتشار حجم بالاي گازهاي آلاينده، در اکثر مواقع با ظرفيت مناسبي تهيه نمي شوند. ظرفيت بسيار بالاي اين ژنراتورها باعث افزايش هزينه هاي خريداري، انرژي و تعمير و نگهداري مي گردد.چهار، مشکلات مديران بيمارستان ها: که شامل موارد ذيل مي باشد: مديريت هزينه ها، مسائل زيست محيطي، تعمير و نگهداري سيستم HVAC، تضمين برق مطمئن در بيمارستان. در حال حاضر از سيستم هاي زير براي تأمين انرژي در بيمارستان ها استفاده مي شود:الف) تأمين انرژي الکتريکي: بسياري از تجهيزات موجود در بيمارستانها، تجهيزات الکتريکي مي باشند. بنابراين تأمين انرژي الکتريکي مناسب و مطمئن يکي از نيازهاي اصلي در بيمارستانها مي باشد. ب) تأمين انرژي حرارتي (حرارت و برودت): مصارف اصلي حرارت در بيمارستانها عبارتند از: گرمايش محيط، سرمايش محيط، آب گرم در گردش، رطوبت زدايي اتاق عمل و گرماي فرآيند مانند خشکشويي، استريليزاسيون، آزمايشگاه ها و ...ج) توليد همزمان برق و گرما (CHP) توليد همزمان برق و گرما يا به اختصار توليد همزمان، يكي از مهمترين كاربردهاي توليد پراكنده است كه عبارت از توليد همزمان و توأم ترموديناميكي دو يا چند شكل انرژي از يك منبع ساده اوليه مي باشد. استفاده هر چه بيشتر از گرماي آزاد شده در حين فرآيند سوختن سوخت، باعث افزايش بازده انرژي و كاهش مصرف سوخت و در نتيجه كاهش هزينه هاي مربوط به تأمين انرژي اوليه مي گردد. از گرماي اتلافي بازيافت شده از اين سيستم ها مي توان براي مصارف گرمايشي، سرمايشي و بسياري از فرآيندهاي صنعتي استفاده نمود. توليد همزمان برق و گرما، مي تواند علاوه بر افزايش بازده و كاهش مصرف سوخت، باعث كاهش انتشار گازهاي آلاينده نيز گردد. در اين حالت گرماي توليد شده در فرآيند توليد قدرت به عنوان منبع انرژي استفاده ميشود. مصرف كنندگاني كه به مقدار انرژي گرمايي زيادي در طول روز نياز دارند، مانند صنايع توليدي، بيمارستان ها، ساختمان ها و دفاتر بزرگ، خشكشويي ها و ... مي توانند براي كاهش هزينه هاي خود به نحوه مطلوبي از CHP بهره ببرند. با توجه به موارد ذکر شده در بالا مي توان به اهميت و ضرورت استفاده از سيستم CHP در بيمارستانها پي برد. در خصوص استفاده از سيستم CHP در بيمارستانها ذکر نکات ذيل ضروري است:1- طراحي ظرفيت CHP بايد بر مبناي بار حرارتي مورد نياز باشد زيرا کمبود برق را مي توان از شبکه دريافت کرد و اضافي برق را نيز مي توان به شبکه فروخت.2- CHP نمي تواند جايگزين ژنراتورهاي اضطراري شود، اما مي تواند باعث کاهش ظرفيت و تعداد آنها شود زيرا اطمينان پذيري تأمين برق در بيمارستان را تضمين مي نمايد.جمعبندي:کارهاي پيش رو عبارتند از اين که ساخت بيمارستان ها با هماهنگي کامل دفتر مديريت منابع فيزيکي وزارت بهداشت، مجري طرح هاي عمراني وزارت مسکن و شهر سازي، شرکت خانه سازي سازمان تامين اجتماعي، و مشاوران ساخت بيمارستان ها، که در دستور کار خود ساخت بيمارستان هاي سبز و ساخت بيمارستان هاي متناسب با شرايط اقليمي و متناسب با انرژي هاي مدرن و الگوهاي درست مصرف انرژي را در راهبردهاي دراز بلند مدت خود قرار دهند.در کوتاه مدت تدابيري براي تدوين و استقرار الگوهاي مصرف بهينه انديشيده شود، آموزش هاي لازم به کليه پرسنل و مردم داده شود. راه اندازي پست سوپروايزر انرژي در بيمارستان ها، و محاسبه شاخص هاي اندازه گيري مصرف و شدت انرژي در بيمارستان ها و اعمال مديريت کيفيت در مصرف انرژي با درنظر گرفتن مديريت کيفيت در خدمات درماني و انجام مميزي انرژي و ايجاد جايزه ملي مديريت انرژي در مراکز سلامت مي تواند باعث به پيش راندن نهضت بهينه سازي مصرف انرژي در بيمارستان با هدف بهينه سازي هزينه ها و جلو گيري از افزايش هزينه هاي مردم در بخش سلامت شود. استمرار برگزاري همايش هاي سالانه به صورت فراخوان مقاله و در ميان گذاشت تجربه هاي موفق و ناموفق براي در اين زمينه نيز به مديريت دانش در اين زمينه کمک مي کند.

برچسب: نویسنده: shopner تاريخ: شنبه 23 دی 1391 ساعت: 22:34

صفحه بندی